maj 2003 roku

Urząd Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast 
ul. Wspólna 2 
00-926 Warszawa


Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji z siedzibą w          , zwraca się z uprzejmym zapytaniem, czy dopuszczalne jest w świetle przepisów ustawy z dnia 13 września 1996 roku - o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. Nr 132 póz. 622 ze zmianami):
1. wyegzekwowanie, mocą indywidualnych decyzji administracyjnych, od właścicieli nieruchomości obowiązków określonych w art. 5 ust. 1 pkt 2 wskazanej ustawy, polegających na zobowiązaniu przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej i określenia terminu wykonania tego obowiązku, pod rygorem egzekucji administracyjnej;
2. określenie w uchwale rady gminy, o której mowa w art. 4 wskazanej w pkt 1 ustawy, terminu do wykonania obowiązku przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej;
Przedmiotowe zagadnienie jest istotne ze względu na działalność naszej Spółki oraz wszystkich tego rodzaju przedsiębiorstw, a także jednostek samorządowych, i dotychczasową praktykę stosowania tego przepisu, która nie była jednolita.
Powołany wyżej art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy wyraźnie stanowi, iż przyłączenie do istniejącej sieci kanalizacyjnej jest obowiązkowe. Jeżeli natomiast budowa sieci w danym miejscu jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona obowiązkiem właściciela jest wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych. Tylko w sytuacji, gdy nieruchomość wyposażona jest w przydomową oczyszczalnię ścieków wybudowaną zgodnie z odrębnymi przepisami, właściciel zwolniony zostaje z obowiązku przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej.
W związku z powyższym wszędzie, gdzie istnieje sieć kanalizacyjna, już z chwilą jej zrealizowania powstaje obowiązek podłączenia nieruchomości do sieci. Zgodnie z art. 5 pkt 6 ustawy nadzór nad realizacją wskazanego obowiązku sprawuje wójt, burmistrz lub prezydent miasta, a wykonanie tych obowiązków podlega egzekucji administracyjnej.
Powyższe zagadnienie jest o tyle istotne, że zdaniem właściwego ze względu na siedzibę Spółki urzędu miasta, jednoznacznej podstawy do wydania indywidualnej decyzji administracyjnej zobowiązującej właściciela nieruchomości do wykonania przedmiotowych obowiązków i wyznaczającej określony termin do takiego wykonania, nie ma w obowiązującym brzmieniu ustawy. Również, zdaniem urzędu, nie ma wyraźnej delegacji do wprowadzenia zapisu wskazującego termin do wykonania obowiązków, o których mowa wyżej, do uchwały rady gminy wydanej na podstawie art. 4 ustawy, określającej szczegółowe zasady utrzymania porządku i czystości na terenie gminy. Aktualnie obowiązująca na terenie gminy w tym zakresie uchwała, nie zawiera takiego zapisu.
Przedmiotowa sprawa była przedmiotem wielu rozstrzygnięć nadzorczych wojewodów oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego. W rozstrzygnięciach tych wskazywano, iż brak delegacji ustawowej do określenia terminu uniemożliwia właściwym radom wprowadzanie takich zapisów do uchwał o utrzymaniu porządku i czystości.
Niemożność określenia terminu czyniła wobec tego obowiązek zawarty w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, niekonsumowalnym i niemożliwym faktycznie i prawnie do wyegzekwowania.
Należy jednak wskazać, że przedmiotowe rozstrzygnięcia pochodzą z lat 1997-1998, a więc sprzed nowelizacji przepisu art. 5 dokonanej art. 53 ustawy z dnia z dnia 27 lipca 2001 roku - o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, póz. 1085). W wyniku nowego brzmienia przepis art. 5 w pkt 6 zawiera wyraźne stwierdzenie, iż wykonanie obowiązków określonych w art. 5 ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach podlega egzekucji administracyjnej, co zdaniem Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji, stanowi podstawę do wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej w celu wyegzekwowania obowiązków nałożonych na właścicieli nieruchomości. Jednak aby egzekwować obowiązek, należy najpierw stwierdzić jego niewykonanie i nakazać wykonanie, a to może nastąpić mocą indywidualnej decyzji administracyjnej wydanej na podstawie ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach oraz kodeksu postępowania administracyjnego, normującego zasady wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego.
Tak skonstruowane przepisy ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach, mogłyby również, zdaniem Spółki, stanowić podstawę do ich skonkretyzowania poprzez wskazanie terminu, w ciągu którego należy wykonać obowiązek wynikający z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy, właśnie w uchwale rady gminy określającej szczegółowe zasady utrzymania porządku i czystości w gminach.
Powyższe jest istotne ze względu na interes społeczności lokalnej oraz na eliminowanie możliwości zanieczyszczania środowiska naturalnego, ale i również ze względu na prowadzoną przez naszą Spółkę działalność w zakresie świadczenia usług kanalizacyjnych.